Tuesday, March 24, 2026

SUAL THUK BER PAWH A CHHANDAM

Commissioner John Lawley-a 31 December 1859 a piang, 9 September 1922 a ropuinaa kaisang ta kha SA Officer huaisen tak a ni a, officer-te tana rank kai theih sang ber dawttu leh pek theih sang ber thleng pha a ni. Kum 1877-ah khan The Salvation Army a zawm a, chutih lai chuan Christian Mission tih a la ni. Kum 1890 – 1912 chhung, General William Booth-a thih ni thlengin a ADC (aide-de-camp) a ni a, kum 1912 – 1921 chhung khan General Bramwell Booth-a ADC a ni zui bawk a ni.

John (Johnny tia hriat lar) Lawley hi Foulden, Norfolk-ah kum 1859 khan a lo piang a, John Lawley-a (1835–1918) fa pali te zinga naupang ber a ni. A pa hi huan hnathawka eizawng a ni a, a nu hi Anne-i a ni thung. A pa hian zu ngawl a vei tlat mai a, kum 1871 a lo herchhuah khan ‘miretheite chenkhawmna hmun’ Swaftham, Norfork-ah an chhungin an chen ve a ngai ta hial a. Hemi hnu hian Bradford lamah hna zawngin an insawn a, Johnny-a pawh chu buh herna hmunah bobbin ligger hna a thawk phawt a, khawl tifaitu-ah a ṭang leh a ni.

Kum 1877 khan kum 17 mi a nihin Bradford khuaa Christian Mission inkhawmnaah James Dowdle-a thusawi kaltlangin a piangthar a, reilote-ah Christian Mission evangelist 40-na a ni ve ta. Khawvel hmuha Pathian tana serh-hran a nih lantir na’n missionary-te hak ṭhin coat fual dalh mai, nghawng-awrh dum, lukhum parh tung dum hlarh leh nihliap hawl chi-a vai lauh lauh fo te chu inthuamna atan a hmang ṭhin.

Spennymoor Christian Mission Station 28 April 1878 a hawn tharah rawngbawlna bul a ṭan a, karkhat chhungin sermon 14 a sawi ṭhin. Kum 19 a nihin Captain rank a kai a, kum 1891 khan Colonel a ni tawh. Jarrow, Sutherland-ah salvationist pakhat nen tirh luh an ni a, he hmunah hian dodalna nasa tak mai an tawk a, police superintendent, sergeant pahnih, leh constable 7 pawhin an thunun zawh loh buaina te a ni.

An muallai inkhawm pakhatah phei chuan Lawley chu chhuat charah an theh thlu a, mipuite chil tura an inhawrkhawm lai takin piantharna chang thar nu pakhat a rawn in zep lut hlauh a, Lawley-a kawr awmah ṭhamin a kai tho a, kut hum ruh chunga rum el-awl-a melh kual pahin, a tawk hmasa sa a bitum tur thu a sawi ta mai a, a him phah ta hlauh a ni. Heng hunlai chungchang thuah Lieutenant-Commissioner Unsworth-a khan Lawley-a chu mipuite’n a thusawi an dawnsawn ṭhat tak zia leh an ngainat zia a sawi ṭhin. Jarrow leh a khaw chhehvel a mi rothap leh zu-ngawlvei tam tak chu a awrawl ring tak, nelawm tak si chuan a ti tuiral zo va, ngaina takin ‘Johnny Lawley’ tiin an ko duat ta hial a ni.

Thuhriltu dangdai tak a ni. Ṭumkhat chu Pathian hmangaihna leh khawngaihna nasat zia chu tuifinriat anga zau anih thu a sawi laiin platform aṭanga rawn chhukin chhuatlaiah chuan thusawi zawm zel chungin, tui hleuh ang chiahin a tal chiam mai a. Ṭum dang lehah chuan Biak In pawna awmte’n an ngaihven lehzual beiseiin a nihliap kap parhin a tlankual chiam bawk. Diabola hian a man beh theihte a nghaisak dan a sawi phei chu a ṭang nasa lutuka, a hlabu ken lai a pawt sawm-darh vek a ni.

Jarrow-a a awmlai kum 1879 aṭang khan hla a phuah ṭan a, kum 1916-a chhuah The Salvation Army Songbook-ah khan a hla phuah 19 zet a awm hman. Mizo SA Hlabu-ah hian a hla pakhat ‘Sual thuk ber pawh a chhandam’ No.208 na, Thianghlimna hla ropui leh thinlung chhun tlang, The Salvation Army zahngaihna ṭhutphah-a tarlan hlawh tak mai, Lt.Colonel Kawlkhuma lehlin a chuang a ni.

General William Booth-a’n, ‘Sawmna min siam puitu ka mamawh a ni, zahngaihna ṭhutphaha ṭawngṭaia inhlanna hun hawngtu tur. Tu emaw thlaraubo man tura a nun pumpui hlan inhuam. Nangmah hi I niin ka hria a, I inpeih em le?’, tia a zawhna chu, ‘Tehreng mai, General, Pathian khawngaihna zarah chutiang mihring mantu chu ka ni thei ang, amaherawhchu tunah tak hian ka aw te hi a chak lo hle mai’ tiin John Lawley-a chuan a chhang a. An pahnih chuan an ṭhingṭhi dun a, Hmuchhuaktu chuan a darah kut nghatin a hna thar atana Pathian malsawmna dilin a ṭawngṭai sak a. Chuta ṭang chuan damlohnain a tlakbuak anih chauh loh chuan General William Booth-a kalna khawii hmunah pawh ṭawiawmin, zahngaihna ṭhutphaha kun tura mite sawmna hun buatsaihin, Pathian fakin a lo zai ṭhin – kum 22 chhung zet – Hmuchhuaktu 'Ropuinaa a kaisan' ni thleng khan.

Kum 62 mi niin 9 September 1922 khan Commissioner Lawley chuan Watford-ah a lei thuam a dah ve ta a, Salvationist mi hmingṭhate zingah Abney Park Cemetery-a zalh a ni. A vuinaah hian Salvation Army Band rual hrang hrang 8 laiin an thlah liam. Amah hriatrengna inkhawm Clapton Congress Hall-a neih ah General Bramwell Booth-a chuan, ‘He khawvela a nun chu fak-hla sak nana hmang zo in, fak chung zelin Chatuan hmunah a lawi lut ta’, tiin a chanchin sawina a tlip. Isua ke-bula inhlan tura mite a sawmna zai-ri hi YouTube-ah ngaihthlak tur a awm.

A hlaphuah Territorial Staff Songsters te'n mawi taka an sak hi lo ngaithla ve ta che...

SUAL THUK BER PAWH A CHHANDAM TO THE UTTERMOST HE SAVES ( Kalvari tlang i kal ang - Come with me visit Calvary) Phuahtu : Commissioner John Lawley Letlingtu: Lieutenant Colonel Kawlkhuma Kalvari tlang i kal ang, Chhandamtu thihna kha; A thisen tuikhur hlu chu a thûk, a zau, a liam, Thinlung leh nun dân sualte min bân turin a thi; A ke bula chêngte zawng a chhandamin a vawng. Sual thûk ber pawh a chhandam, Sual thûk ber pawh a chhandam; A hmangaihna chu i ring thei tawh em? Sual thûk ber pawh a chhandam. Pathian chhandamna kim chu tûnah a inhawng e: Thisen tlanna famkim chu tûnah i nei thei ang. Rinna bânte lo phar la faina lui a luang ang; Rinnain lo dâk chhuak la, a tamzia i hmu ang. Tûnah ka inpe tawh ang Lalpa'n min duh angin; Tûnah min silfai ṭan ang, Amahin ka khat ang; A malsawmna ka dil a, min chhandam tih ka ring; A thlarau tûnah ka nei, ka thinlungaah a khat. Muanna mak tak ka nei ta, a chhûnga tuikhur nen; Kumkhaw chawlhna a lo ni, hneh ni a chhuak ṭan ta, A vân tehna min pe a, nem mukin a liam e; Chatuan ro, man nei lo chu ropui zual zel rawh se.