Thursday, December 1, 2022

Tambourine

Aigupta atanga Israel-te hruaichhuah an nih khan, Arona farnu zawlnei Miriami'n Tambourine a ken thu Exodus 15:20 -ah kan hmu. Lawmna, hlimna, hnehna leh lawm avanga hlim lawmna nen a inzawm thin. Kum zabi 18 na chho-ah khan rimawi khawvelah telh a ni ve thin a, hla siamtu lar tak takte pawhin an lo leklam ve thin. Kum zabi 19 na tawp lama The Salvation Army te'n 'kutkhuang' an han chawilar takah chuan - fakna, chibai bukna leh thlarau indona hmanrua - anihna tur taka hmanin a lo awm leh thei ta!


Kum 1880 March ni 27 War Cry chhuakah chuan, officer leh sipai a tam thei ang berin rimawi tumna hmanrua hmang thiam se a duh thu General William Booth-a'n a ziak a. Rimawiin muallai rawngbawlnaah mipui a kokhawm tha hle tih a hriat avangin. Kum 1881 February ni 17 War Cry-ah zawlnei Miriami 'tambourine' kenglai lem a chuang a, hetihlai hian kutkhuang hi hman a la ni lo. Chu milem chuan Mansfield, Nottingham vawngtu Captain Charles Rothwell thlarau a kaiharh a, thilhlui dahkhamna dawr-a 'Tambourine' a hmuh chu a lei nghal thuai a. A nupui chuan kawngzawhnaah a han thingri ta a le, "Diabola thik tawk a tling a, chanchinbu a al-hneh a, mipuiin (inkhawmna in) barrack-an luah khat thung a, misualte chu damna tuikhuah chhungah hruailuhin an awm zawih zawih bawk!", tih thu hi a lo chhuah phah ta a ni.

 

Tambourine hman chu uar a ni ta deuh deuh a, kum 1882 October ni 7 War Cry chhuakah khan kar-ruk chhung lekin Tambourine 1600 zet hralh chhuah anih thu George Scott Railton-a'n a tarlang. Pakhat chauhva thinrik chu duhtawk lovin, a huhova thinrual dante an zir ta zel a, hun lokal leh zelah phei chuan Corps tin deuh thaw-ah Timbrel Brigade din a lo ni ta. Hriatpuina Kawngzawh leh Muallai rawngbawlna tinrengah Band rual nen Timbrel Brigade te'n thiam tak maia an lo vai rual suau suau han hmuh hi chuan mi mit a la-in, thlir nawn fo a tul thin reng a ni.

Tambourine chungchangah hian Hmuchhuaktu khan thlaraubo a hmangaihna awrawl hetiang hian,"Lalpa hmaa thlaraubo pakhat tal ka hruai thlenna tur anih phawt chuan, inrulpui-ludin chunga ka ke-a kutkhuang ben dan pawh ka zir mai ang!", a lo chhuah bawk a ni.

Mizoram-ah hian hun bul atang khan 'kutkhuang' hi rimawi pakhat anga hman ve nghal anih hmel a. Kum 1921-a Adjutant Edward Walker a lo kal a, an kawngzawh thlalak-ah pawh nu-pakhatin 'Tambourine' hi a lo keng lang va a ni. Inkhawmna leh khawlai rawngbawlnaahte kutkhuang thinrikin a awm thin a, a huhova rual taka kutkhuang vai hi chu kum 1972-a Major Ruby Manuel-i TYS anih khan Aizawl Bazar Corps-ah Corps hrang hrang atanga thlan khawmte a zirtir atanga tan a ni. Hemi hnu hian Commissioner Chianghnuna nupui Commissioner Barbara Chianghnuna (Powell) khan a zirtir chhunzawm veleh a, hun engemawchen chu an chawinung a, anni kaihhruaina hnuaia thiamte chuan Corps dang dang amite an zirtir chhawng veleh ta zel a ni.

 

Corps mal anga Timbrel Brigade tha taka kalpui hmasaber chu Central Corps an ni a, hun pawimawh leh muallai rawngbawlnaahte thiam takin tambourine an beng thin. Chungte chu - Lalngaihawmi (Commissioner ni a, Mizo hmeichhia Territorial Commander hmasaber chawl ta), Lalchhandami, Zachuailovi, Lalchharliani, Thanpari, Lalsawmi, Remchhungi leh Lalsawmzuali te an ni.  His excellency S.K.Chibber, Lt.Governor of Mizoram anih lai 1974-1977 khan, kan timbrel brigade neih hmasakber te hi, Motherless Babies Home, Aizawl-a naupangte leh Commissioner Chianghnuna te nupa nen Governor chenna tualah hun an hmang a, chumi thlalak chu a hnuaia mi hi a ni a, kutkhuang bengtute chu sash bat-te hi an ni.


Tunlai hunah phei chuan YouTube leh Social Media-ahte ben-dan chi hrang hrang entur a lo awm mai bakah, Mizo irawm-chhuaka bendan te pawh siamchhuah ve zel a lo ni ta. Tleirawl chauh ni lovin, nutling leh patling rualte pawhin timbrel brigade hi an din ta zel a ni. William Booth-a khan, 'Khawvela rimawite hi Diabola ta a ni in ti maw? A ni em? Awle, a lo ni palh anih pawhin ka lak let sak vek ang, a chhan chu music note pasarih zinga note pakhatte-ah mah hian chanvo a nei lo. Note tin, leh strain tin, leh harmony tin te hi Pathian ta a ni a, kan ta a ni", a lo ti hmiah mai.

 

 
 

 

Friday, October 14, 2022

"Annie Laurie"

Hun tir lamah khan, a hunlai ang zela hla thluk lar mila hlaphuah lamah Salvation Army khan hriat a hlawh hle mai. General William Booth-a pawh in, 'Engvanginnge hla thluk tha zawng zawng diabola'n a neih vek bik ang?', a tih thu an sawi hial reng a. George Leybourne leh Alfred Lee te hla lar tak mai 'Champagne Charlie' thluk mila siam 'Bless his name, he sets me free' (S.A. Songbook Chorus 149) te chu chorus lar leh sak hlawh tak a ni thin. Scottish Salvationist, Robert Johnson pawh khan Here’s to good old whiskey hla thluk hmangin, tun thlenga kan raldona hla 'Thim lal kulh bei ula, thiat rawh u', Lieut-Colonel Kawlkhuma lehlin (S.A.Hlabu 435) hi a lo phuah a ni.

Kalvari a Krista (The Christ of Calvary) hla pawh hi mipa leh hmeichhia inhmangaihna hla mawi leh hriathlawh tak 'Annie Laurie' thluk hmanga siam a ni a. Anne Laurie hi nula pakhat hming niin, amah hmangaih em em tu Scottish mi William Douglas-a thu-hlaril phuah chu Lady Jane Scott-i hian hla-ah chantirin, a thluk hmingah 'Annie Laurie' puttir a ni ta a. He hla thluk hi Mizo-te phei chuan kan hre larin keimahni ta ang hiala kan neih a ni. A chhan chu 'Annie Laurie' hla thluk hmang hian kan hla phuahtu lar Durra Chawngthu (a hming tak Hrangthuama) chuan 'Tleitirah Tleitiri' a lo phuah a. Mizo Lengzem hla chi thumte zinga a chi hnihna, Sap hla thluk rinchhana Lengzem hla zingah, 1926 kuma Durra Chawngthuin a phuah, Tleitirah Tleitiri' hi a hmasa ber ni a hriat a ni nghe nghe. Vanlalruati'n thiam tak maia a sa ngaihthlak phei chuan hmulthi a kai ding sung sung thei a ni.

Kalvari a Krista phuahtu Nathan Atkinson Al­ders­ley hi Methodist thuhriltu thin, 1879 atanga Salvation Army zawm ta a ni. Keigh­ley Corps, York­shire-a an sergeant thin a ni a, eizawnna lamah chuan hlumbel zuartu a ni. Kum 1884 khan New Zealand lamah a pem a, arthritis avangin inah a awm deuh chawt a, hla tam tak phuahin kum 1883 War Cry-ah a hla tam tak phochhuah a ni.

Hringmi kara hmangaihna duhawm tak lo piang mah hla-a an chawi a, khawvel a dengchhuak anih si chuan, Kalvari-a Krista'n hringfate tana hmangaihna a leihbuak, a nun zawng zawng hlana a inphat ral vekna tluka kan tana thu mawi leh ngaihnawm a awm thei dawn em ni? Krista hi ka tana hming mawi ber a lo ni.

A thluk lah kan hriat lar sa a lo ni bawk a, Mizo tawnga J.K.Dawngzuala'n min lehlin sak hi Pathian chibai bukna atan fianrialah mahni chauh pawhin han sa hlerh hlerh phawt mai ila, amah aia thlan tur chuang kan nei law'ng e.

1. Lei leh van hmun zawngah hian,

Ka tana hming mawi ber;

Kalvari a thi Krista chu

Ka tan a hlu ber e.

 

Chorus:

Kalvari a Krista,

Ka tana hming mawi ber;

Hmingdang zawng aia mawi ber chu,

Kalvari a Krista.

 

2. Thildang reng ka thlang theilo,

A hmangaihna ka puang;

Sual ata min tlantu chu,

Kalvari a Krista.

 

3. Amah lova nun neilo,

Hmangaihin nun min pe;

Ka hlan ka nun thisen lei,

Kalvari a Krista.


Hla Copy link

 


[Pi Vanlalruati (fam) tluk zeta lem-thiam-aw nei T.Vanlalhmangaihi'n thiam tak maia 'Kalvari a Krista' a sak hi han ngaithla ve teh!]

[Headphone nena ngaihthlak a man hla, a satute hi IET Musical Force - Territorial Staff Songster, Central North Division Songster, Central South Division Songster te an ni a, Music nalh tak tumtute hi Territorial Staff Band te an ni e]

Jean Ralte [14.10.2022]